Türkiye'de yerleşme ve nüfusun dağılımı

[Dersbizim]

1. Türkiye’nin Nüfus Özellikleri​

Türkiye’nin nüfusu ve yerleşim özellikleri doğal ve beşeri faktörlerden etkilenir.

Nüfus Yoğunluğu​

• Türkiye’nin toplam nüfusu yaklaşık 90 milyon civarındadır.
• Nüfus dağılımı homojen değildir.
• Nüfus yoğunluğu = Toplam nüfus / Yüzölçümü
  • Ortalama nüfus yoğunluğu: ~110 kişi/km² (ülke ortalaması)

Yoğun Nüfuslu Bölgeler​

• Marmara Bölgesi (özellikle İstanbul ve çevresi)
• Ege Bölgesi (İzmir çevresi)
• İç Anadolu’nun bazı verimli ovaları

Az Nüfuslu Bölgeler​

• Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun dağlık bölgeleri
• İç Anadolu’nun kuru ve dağlık alanları
• Karadeniz’in bazı yüksek kesimleri

---

2. Nüfus Dağılımını Etkileyen Faktörler​

Doğal Faktörler​

1. İklim:
   • Ilıman iklim bölgeleri (Marmara, Ege) daha yoğun nüfusa sahiptir.
   • Sert iklimli ve kurak bölgelerde (Doğu ve Güneydoğu Anadolu) nüfus azdır.
2. Topografya (Yeryüzü Şekilleri):
   • Düz ve verimli arazilerde yerleşim yoğundur.
   • Dağlık ve engebeli alanlarda yerleşim seyrektir.
3. Su Kaynakları:
   • Akarsu ve göl çevreleri yerleşme için uygundur.
   • Örnek: Konya Ovası gibi suyu az olan yerler daha az yoğun.

Beşeri Faktörler​

1. Tarihî ve ekonomik merkezler:
   • İstanbul, Ankara, İzmir gibi şehirler tarihî ve ekonomik açıdan çekim merkezidir.
2. Sanayi ve ticaret:
   • Sanayi bölgeleri ve liman kentleri nüfusu artırır.
   • Örnek: Kocaeli, İzmir, Bursa
3. Ulaşım yolları:
   • Karayolu, demiryolu ve limanlar yerleşmeyi etkiler.
4. Göç hareketleri:
   • İç göç ve kırsaldan kente göç nüfus dağılımını değiştirir.

---

3. Türkiye’de Yerleşme Tipleri​

Kırsal Yerleşmeler​

• Köyler: Tarım ve hayvancılıkla geçim sağlanır.
• Özellik: Dağınık veya toplu yerleşme.
• Örnek: Karadeniz’deki vadi köyleri, İç Anadolu’daki bozkır köyleri.

Kentsel Yerleşmeler​

• Şehirler: Sanayi, ticaret ve yönetim merkezleridir.
• Nüfus yoğunluğu yüksektir.
• Örnek: İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa

---

4. Türkiye’de Nüfusun Bölgesel Dağılımı​

Bölge	Nüfus Yoğunluğu	Yerleşim Özellikleri
Marmara	Yüksek	Sanayi ve ticaret merkezleri, yoğun kentleşme
Ege	Orta-Yüksek	Tarım ve sanayi, liman kentleri
Akdeniz	Orta	Turizm ve tarım, kıyı şehirleri
İç Anadolu	Orta	Tarım ve sanayi, şehirler genellikle ovalarda
Karadeniz	Orta	Dağlık, vadi köyleri ve kıyı şehirleri
Doğu Anadolu	Düşük	Dağlık ve soğuk, seyrek yerleşme
Güneydoğu Anadolu	Düşük-Orta	Tarım (özellikle sulamalı), göç alan ve veren bölgeler

---

5. Özet ve Genel Değerlendirme​

• Türkiye’de nüfus ve yerleşim doğal ve beşeri faktörlerin etkisiyle düzensizdir.
• İstanbul, Ankara, İzmir gibi şehirler yüksek nüfus yoğunluğuna sahiptir.
• Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun dağlık ve kurak alanları seyrek yerleşime sahiptir.
• Göç, ekonomik faaliyetler ve ulaşım ağları nüfusun şekillenmesinde önemlidir.

---